Abante Tonite Interactive

40 ka na ‘DRE?

638

Dr. Rylan Flores

Life begins at 40… at sa panahong ito, isa sa mga dapat bigyan ng importansya ay ang kalusugan ng mga kalalakihan.

Katulad lamang isang bagong panganak na sanggol, hindi ba’t dinadala natin sila sa kanilang pediatrician para mabakunahan? Sa mga kalalakihan, ang edad na 40 ay senyales na kailangan nang bumisita sa isang urologist (isang doctor na espesyalista sa bato at daanan ng ihi).

Ang mga urologists nagsasagawa ng tinatawag na baseline physical examination para sa kalusugang pangkala-lakihan. Kasama dito ang eksaminasyon sa dugo, mga ima-ging, at pinakaimportante, ang ‘DRE, o digi-tal rectal exam.

Bakit nga ba importante ito at ano ang ipinagkaiba ng kalusungang pangkalalakihan sa pangkababaihan? Mayroong organ sa mga lalake na tinatawag na prostata o prostate gland, na naka paikot sa daanan ng ihi o urethra sa ilalim ng pantog (urinary bladder). Ito ay naglalabas ng likido kasama ang tabod (semen) at semiliya (spermatozoa).

Kapag tumatanda ang lalake, ang prostate ay maaaring lumaki. Ito ang tinatawag na benign prostatic hyperplasia. Iniipit nito ang urethra na nagbibigay ng sintomas ng pananakit sa pagihi, hirap umihi, hindi kontroladong paglabas ng ihi, o hindi sapat na paglabas ng ihi kahit ilang beses nang nagpunta sa banyo.

Sa kasamaang palad, ito din ang sintomas ng kanser ng prostata, ang pa-ngunahing kanser ng mga kalalakihan dito sa Pilipinas at maging sa ibang bansa. Dito nagiging mahalaga ang screening work-up. Sa dugo, ang tini-tingnan ay ang PSA o prostate specific antigen.

Ang PSA ay maaaring tumaas ng kaunti kung ang prostata ay lumalaki o di kaya ay nagkaroon ng impeksiyon. Kung ang PSA ay mag-doble, triple or tumaas ng sobra sobra, maaring ang problema na ay mauwi sa kanser.
Isa sa pinakaimportanteng screening ay ang ‘DRE o digital rectal exam. Kinakapa ng manggagamot ang prostata.

Ang normal na sukat nito ay mahahalintulad sa laki ng siniguelas o lanzones. Makinis at matigas or solid. Kapag malambot at masakit, maaaring ang prostata ay namamaga o may impeksiyon na nangangaila-ngan ng mga gamot at antibiotiko. Ngunit kung napakalaki, na may bukol bukol pa, at kasing tigas ng buko ng kamay, maaring ito ay kanser.

May operasyon na madalas ginagawa upang mabawasan ang mga sintomas ukol sa pagihi. Ito ang tinatawag na tran-surethral resection of the prostate o TURP.

Ang pagbara dulot ng prostata ay kinakayod upang makadaloy ng mabuti ang ihi at lahat ng matatanggal ay pinadadala sa la-boratoryo para magawan ng biopsy at suriin ng isang pathologist upang matukoy ang huling diyagnosis at matugon ng doktor ang pagbabala o prognosis.

Katulad ng anumang k­anser, kung ng kanser sa prostata or prostate cancer ay maagang mahuli, malaki ang posibilidad na mapahaba pa ang buhay ng pas-yente dahil sa mabagal lumaki ang prostatic cancer. Ngunit kung huli na matuklasan, sumalakay na ang kanser sa mga karatig na organo o lalo na kung kumalat o nagmetastasize, napakahirap na nitong gamutin.

Ang moral ng kuwentong ito para sa mga machong kalalakihan ay kapag umabot na tayo ng 40 anyos, gawin na-ting habit na dalawin natin ang ating mga urologist taon taon, lalong lalo na kung may strong histor-yang pamilya (kung nagkaroon ang tatay, lolo, ka-patid, mga tiyo na kamag anak ng tatay) ng prostatic carcinoma.

Kung may problema sa pag-ihi, bumisita na agad sa doctor at huwag ng mag antay na lumala ang mga naramdaman at kundisyon hanggang sa u­mabot sa puntong wala ng magawa.
Ano pang hinihintay mo? Pa ‘DRE ka na padre!