Abante Tonite Interactive

HANDA KA BA SA “Big One”?

By
1,211

Ano ba itong sinasa­bing the “Big One”, ito ay ang posibleng 7.2-magnitude na pagyanig ng West Valley Fault sa eastern side ng Metro Manila, base sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (Phivolcs).

Ang West Valley Fault ay tumatakbo mula sa taas ng Sierra Madre pababa ng Laguna kung saan ay madadaaanan ang eastern side ng lungsod ng Quezon, western side ng Marikina, western part ng lungsod ng Pasig, eastern part ng Makati at mga bahagi ng Taguig at Muntinlupa.

Ang nasabing fault ay gumalaw ng nasa apat na beses sa nakalipas na 1,400 na taon na tinatayang gumagalaw sa tuwing ika-400 na taon, ang huling naitalang paggalaw ng West Valley Fault ay noon pang 1658 na may 355 na taon na ang nakakalipas.

Ang nasabing lindol ay maaaring maranasan sa lahat ng bahagi na nadadaanan ng West Valley Fault kabilang na ang Metro Manila, ngunit sa kagaya nitong 7.2-magnitude na lindol ay kaka­yanin nitong paugain o payugyugin ang kalupaan kahit pa ito ay daang kilometro ang layo na na­ngangahulugan lamang na ang buong Metro Manila maging ang mga karatig na mga probinsiya ay maaapektuhan.

Kaya’t ang mga mahihinang mga gusali na nakatayo maging malayo man ito sa West Valley Fault ay posible pa ring masira sa ganoong kalakas na magnitude, ang kalupaan ay posible ring maapektuhan ng liquefaction, isang proseso ito kung saan ang mga sandy sediments ay kumikilos ng kagaya ng liquid o tubig, nagiging mahina ito na posibleng ma­kaguho ng mga kabahayan at mga gusali at ma­ging mga sementado mang mga daanan.

Ang mga lugar naman na malapit sa katubigan kagaya ng dagat, ilog at iba pang anyong tubig katulad ng sa Marikina Valley hanggang pababang Manila Bay at lahat ng mga coastal cities sa Kalakhang Kamaynilaan maaaring magkaroon ng tsunami, makakaramdam din ang mga ito ng mas malakas na pag-uga o pagyugyog ng lupa dahil na rin sa mas malambot na lupang nakapali­gid sa kanila.

Hindi katulad ng mga dumadating na mga bagyo ang lindol ay hindi forecasted at maaari lamang na i-predict sa pama­magitan ng pagtingin kung gaano ito nangyayari base na rin sa kasaysayan, sa ngayon ay wala pang mga scientific instruments na maaaring makapag-forecast kung may darating bang lindol.

Nito lamang ika-4 ng Abril, taong kasaluku­yan, ganap na alas-8:58 ng gabi ay isang 5.5-magnitude na lindol na ang na­ramdaman sa Batangas at mga karatig-lugar na nasundan ng ilang mga aftershocks.

Kamakalawa lamang ng hapon ika-8 ng Abril taong kasalukuyan, ganap na alas-3:07 ng hapon, sa Batangas din, ay isa na namang pagyanig ang na­ramdaman na mas mataas sa naunang naitala, nasa 5.9 magnitude ito na naranasan din sa karatig na mga lugar.

Matatandaang sinasabi na ng Phivolcs noong unang ang the Big One ay posibleng tumama sa Metro Manila at mga karatig-lugar nito anumang oras, sa lakas nitong 7.2 ay kaya umano nitong makapag-iwan ng tinatayang nasa 100,000 na kataong injured o sugatan na kaya ring pumatay ng nasa 34,000 na mga tao.

Nagbigay na rin ng babala ang mga awtoridad sa publiko na maging handa sa pagdating ng nasa­bing mapaminsalang lindol lalo na sa mga lugar na malapit sa West Valley Fault, mas maigi nang handa upang maiwasan ang casualties.

Ano nga ba ang mga dapat na gawin na paghahanda o sa kasadsarang ng lindol? Narito ang ilang mga safety tips sa paghahanda sa isang malakas na lindol at mga dapat gawin sa tuwing lumilindol:

Sa Trabaho o Opisina, pamilihan at iba pa:

Alarm

Gumawa ng senyales sa pamamagitan ng alarm o mga bell na patutunugin kung sakaling magkaroon ng lindol, sa pamamagitan nito ay mabibigyang-babala ang iyong mga ka­trabaho/kasama hinggil sa nasabing lindol.

Keep Calm and Don’t Panic

Kapag lumilindol ay huwag mataranta at i­klaro ang pag-iisip kung ano ang mga nararapat na gawin upang mailigtas ang sarili at kung paano makakaligtas pa ng iba, sa mga ganitong sakuna ay mas maiging pairalin ang bayanihan at pagtutulungan.

Response

Sa kasadsaran ng lindol ay takpan ninyo ang inyong ulo at siguraduhing magtungo sa mga bahagi ng kinaroroonan ninyong ligtas at maikukubli ang inyong mga sarili mag-DUCK o paglalakad ng naka­yuko o pa-squat at magtungo sa lugar na pwede kayong makapag-COVER katulad ng mga ma­titibay na lamesa, iwasan ang mga bintana, mga salamin at mga bagay na pwedeng bumagsak sa inyo, pagkatapos noon ay HOLD na ang ibig sabihin ay manatili kayo doon hanggang sa ligtas na at hindi na umuuga ang kalupaan. Huwag kakalimutan ang DUCK, COVER and HOLD!!!

Evacuation

Matapos ang pagyanig ay kinakailangang lu­mabas ang lahat ng gusali, pamilihan at iba pang kagayang lugar, iwasan ang mga elevator at gumamit na lamang ng hagdan saka magtungo sa mga open spaces na malayo sa mga gusali, pader, fences, puno, poste ng kuryente at iba pang mga pwedeng mabuwal o matumba dahil sa naganap na pagyanig, laging poprotektahan ang inyong ulo.

Assembly

Pagdating sa mga evacuation area ay kinakaila­ngan na i-assemble ang inyong mga sari-sarili at isa-isahing siguradu­hing naroroon ang lahat ng katrabaho o kasama sa pamilihan o anumang lugar upang tiyaking walang naiwan sa gusali o lugar kung saan kayo ina­butan ng lindol at agarang mabalikan ng mga awtoridad kung mayroon mang naiwan.

Communication

Siguraduhing mayroong communication lines para sa mga awtoridad para sa mga taong nangangaila­ngan ng immediate care na nanga­ngailangan ng aga­rang pagsugod sa pinakamalapit na pa­gamutan, ‘yung mga cellphone natin sa ngayon ay may mga features na madaling ma-contact ang mga awtoridad in case of emergencies, huwag munang mag-post sa social media accounts niyo ng kung anu-ano lang at kung sakali mang kaila­ngan talagang mag-post ay para naman sana ipagbigay-alam ang kalaga­yan o magbigay-babala sa iba sa mga lugar na mara­ming nangangailangan ng tulong.

Person With Disabilities (PWD’s)

Sa may mga KAPANSANAN naman at mga naka-wheelchair ay halos parehong mga sistema lamang ang kinakailangang gawin:

LOCK

Siguraduhing naka- LOCK ang inyong mga wheelchair upang hindi ito magpagulung-gulong habang nagaganap ang pagyanig.

COVER

Siguraduhing makakapag-COVER at maikukubli ang inyong sarili at lumayo sa mga bintana at mga lugar na may salamin o matutumba.

HOLD!!

HOLD!! Manatili sa ligtas na lugar na iyong kinaroroonan at si­guraduhing dala mo rin ang iyong cellphone upang makahingi ng saklolo lalo na kung sa mataas na bahagi ka ng gusali, iwasan ang mga elevator.

Huwag kalimutan ang LOCK, COVER and HOLD!!!

SASAKYAN

Kung inabutan naman ng pagyanig ng nasa sa­sakyan ay ito ang mga dapat gawin sa kasadsaran ng lindol at pagkatapos nito.

HABANG LUMILINDOL

1) Dahan-dahang i­maneho ang inyong sa­sakyan palayo sa mga puno, utility poles, power lines, mga tulay at mga gusali.
2) Ihinto o i-park ang inyong sasakyan sa stable na lugar.
3) Protektahan ang inyong mga ulo gamit ang inyong mga kamay.
4) Panatilihing naka­suot ang seatbelt hanggang sa matapos ang pagyanig.

PAGKATAPOS NG LINDOL

1) Huwag tatawid o dadaan sa mga pabagsak o bumagsak na mga poste ng kuryente at mga may tubig na kalsada kagaya ng baha.
2) Kung nasa Skyway at malayo sa labasan ay mag-park sa malayo sa mga expansion joints.
3) Kung sakali namang ma-trap sa loob ng inyong sasakyan ay patayin ang makina nito at tanging ang busina lamang ang buksan na ga­gamitin sa pagtawag ng mga rescuers na silang makakapagligtas sa inyo.

KAPAG MALAPIT SA ANYONG TU­BIG (KARAGATAN)

1) Maingat na magtungo sa mga matitibay at matataas na bahagi ng kalupaan na walang kahit anong bagay na maaaring matumba, dahil ang paguuga ng kalupaan ay senyales ng posibleng tsunami.
2) Manatili sa mataas na lugar dahil maaaring magtagal ang tsunami ng ilang oras.
Hindi natin maiiwasan ang mga katulad na sakuna kaya’t mas maigi pa rin na handa tayo sa anumang oras, huwag ding kalilimutan ang pagtulong at pagligtas sa ibang tao.
Sa mga may kaalaman ay ibahagi natin ang mga ito sa bawat isa upang lahat ng indibidwal ay maging handa at kayang malagpasan ang mga ka­tulad na sakuna.